Öteki - Dostoyevski


Dostoyevski'nin ikinci kitabı olan 'Öteki' isimli eseri, dönemin ünlü eleştirmeni Byelinski dahil, insanlar tarafından çok ilgi görmemiş. Fakat Freud'un da söylediği gibi, bu çağının ötesinde bir roman. Kitabı Dostoyevski henüz 25 yaşındayken yani 1846 yılında yazmış, fakat şaşırtıcı olan bu değil. Şizofreni teriminin ilk olarak 1908 yılında ortaya atıldığını biliyor muydunuz? Bu kitabı okuduğunuzda Dostoyevski'nin gözlem gücüne hayran kalmamanız mümkün değil.

Bay Golyadkin uşağı tarafından bile ciddiye alınmayan bir devlet memuru. Kendisinin sessizliği seven biri olduğunu, maskeyi insanlar arasında dolaşırken değil sadece maskeli balolarda taktığını ve güzel konuşmayı beceremeyen biri olduğunu söylüyor. Ayrıca, kitapta sürekli kendisini insanlara açıklamaya çalıştığını okuyoruz. Fakat biz okuyoruz da insanlar onu pek dinlemiyor gibi. Sonra ne mi oluyor? Bay Golyadkin'in tam tersi, insanların dikkatini çeken, yetenekli ve insan ilişkilerinde de oldukça başarılı ikinci Golyadkin ortaya çıkıyor. Bizim Golyadkin ile tıpatıp aynı görünüyor, ama çok garip, bunu Bay Golyadkin söyleyene kadar kimse fark etmiyor.

Öteki, Bay Golyadkin'in bastırılmış yanlarını temsil ediyor. Kahramanımız tabii bunun farkında değil hatta onu evinde görünce misafir olarak kabul ediyor. Başlarda onunla arkadaş olmaya çalışıyor fakat pek mümkün değil.  Oldukça takıntılı, küçük bir şeyin üzerine bile çok fazla düşünen Golyadkin kendisinin yerine geçen kopyasıyla çatışmaya başlıyor ve işler kontrolden çıkıyor. 

Döneminde ilgi görmemesinin sebebi sanıyorum ki tam olarak anlaşılmamasından. Kitapta havada kalan ve anlayamadığım birkaç yer oldu. Ama ne olursa olsun, hastalığın tanımlanmasından yıllar önce içsel bölünmeyi konu alması ve hatta bu konuda yazılmış ilk kitap sayılabilmesi değerini yeterince anlatıyor zaten. Ama bu beğenilmeme durumunun Dostoyevski'yi çok etkilediğini, hatta sonrasında daha iyi yazmaya çalışmasıyla Suç ve Ceza, Yeraltından Notlar gibi eserlerinin ortaya çıktığını söyleyenler var.

Sizden çok daha başarılı ve sürekli size bakıp sırıtan bir ötekiniz olsa nasıl hissedersiniz? Hissetmek için okumanızı öneririm...





Yorumlar